Obecny plac Smolki pierwotnie nazywany Dolnym Rynkiem (Nieder-Ring) powstał najprawdopodobniej w XV wieku wraz z rozwojem Dolnego Przedmieścia w Bielsku. W XVI wieku na placu ulokowanym przy zbiegu obecnych ulic Wzgórze, Barlickiego, Cechowej i Stojałowskiego wybudowano drewniany kościół, obok którego wzniesiono odpowiednik obecnych szpitali – przytułek dla starców i biednych chorych. Inwestycję sfinansował Karol Promnitz właściciel Bielska w latach 1572 – 1582. Niestety oba budynki spłonęły w pożarze miasta w 1808 roku.
Karta pocztowa: Bielitz – Börsenplatz. Autor: b.d. Wydawca: B. Loinger, Biala. Rok: 1904. Źródło: Wikimedia Commons. Domena: publiczna.
Ze względu na położenie Dolnego Rynku nad rzeką Białą u zbiegu potoku Niper i młynówki zamkowej w rejonie placu zaczęły powstawać liczne, niewielkie zakłady włókiennicze m.in.: farbiarnie, fabryki sukna, przędzalnie. W 1835 roku w 15 okolicznych budynkach mieściło się aż 9 zakładów przemysłowych. W okresie od drugiej połowy XIX wieku do 1918 roku plac nazywano Giełdowym, ze względu na działającą na nim giełdę przemysłową. Na giełdzie ówcześni przedsiębiorcy zawierali transakcje handlowe i podpisywali różne umowy biznesowe.
W 1899 roku rada Kasy Oszczędności Miasta Bielska zdecydowała o dobudowaniu do swojej siedziby, na przylegającej od wschodu parceli drugiego budynku. Projekt nowej kamienicy, która stanęła przy placu Giełdowym, na skrzyżowaniu obecnych ulic Wzgórze i Barlickiego wykonał Max Fabiani – słoweńsko-włoski architekt i urbanista. W nowym budynku na parterze Carl Miksch zwany Allegri otworzył wiedeńską kawiarnię o nazwie „Café Allegri”, którą później zmienił na „Cafe de l`Europe”. Kawiarnia była jedną z najbardziej ekskluzywnych w obu sąsiednich miastach i cieszyła się wielkim powodzeniem wśród zamożnych mieszkańców.
Plac Giełdowy w 1902 roku. Trwa budowa budynku przylegającego do siedziby Kasy Oszczędności Miasta Bielska. Karta pocztowa: Bielitz – Stadtberg. Autor: b.d. Wydawca: Heinrich Jenkner, Bielitz. Rok: 1902. Źródło: Monika Broda i Wiesław Ćwikowski, Bielsko-Biała i okolice – historia pocztówką pisana, Oficyna Wydawnicza M-C, Bielsko-Biała 2002. Domena: publiczna.
Wraz z rozwojem przemysłu i powstawaniem dużych fabryk poza centrum miasta, małe zakłady włókiennicze przy placu, pozbawione możliwości dalszego rozwoju likwidowano. W ich miejsce na przełomie XIX i XX wieku wznoszono nowe kamienice w stylu secesji i historyzmu. W kwietniu 1908 roku zarząd Kasy Oszczędności Miasta Bielska zdecydował o zakupie kilku starych budynków sąsiadujących od północy z siedzibą Kasy. W latach 1909 – 1910 po ich wyburzeniu na parceli wzniesiono duży kompleks budynków mieszkalno-biurowych z lokalami sklepowymi, zwany Pasażem Kasy Oszczędności. Po 1918 roku plac Giełdowy otrzymał nazwę Franciszka Smolki – galicyjskiego polityka.
W głębi budynki w miejscu których powstał Pasaż Kasy Oszczędności. Karta pocztowa: Bielitz Oestr. Schles. Börzenplatz. Autor: b.d. Wydawca: Grubner’s Papierhandlung, Bielitz. Rok: 1907. Źródło: Monika Ćwikowska-Broda i Wiesław Ćwikowski, Bielsko-Biała i okolice – historia pocztówką pisana, Oficyna Wydawnicza M-C, Bielsko-Biała 2008. Domena: publiczna.
Widok placu Giełdowego w kierunku Białej. W latach 1884-1898 w kamienicy z wieżyczką, mieściła się strażnica oraz miejska centrala telefoniczna. W 1972 roku budynek wyburzono. Karta pocztowa: Bielitz – Börsenplatz. Autor: b.d. Wydawca: E. Schmidt, Dresden. Rok: 1898. Źródło: Monika Broda i Wiesław Ćwikowski, Bielsko-Biała i okolice – historia pocztówką pisana, Oficyna Wydawnicza M-C, Bielsko-Biała 2002. Domena: publiczna.
Ostatnich zmian w zabudowie placu, dokonano w 1974 roku, budując most przez rzekę Białą, łączący plac z dzisiejszą ulicą Stojałowskiego. Nowa inwestycja spowodowała wyburzenie części zabudowy zamykającej plac Smolki od wschodu.
fot. Plac Smolki w 2024 r.