Przejdź do treści
Strona główna > Cmentarz w Białej – konfederaci, burmistrzowie i przemysłowcy

Cmentarz w Białej – konfederaci, burmistrzowie i przemysłowcy

Katolicki cmentarz w Białej.

Pierwotnie w miejscu gdzie obecnie znajduje się cmentarz katolicki w Białej, ulokowany był cmentarz konfederatów barskich poległych podczas walk w okolicach Białej. Cmentarz utworzono w XVIII wieku i wiązało się to z faktem, że w latach 1769 – 1772 Biała była ośrodkiem władzy i bazą Konfederacji. W 1772 roku na mocy dekretu cesarza Józefa II, który nakazywał ze względów sanitarnych bezwzględne przenoszenie cmentarzy z zamieszkałych obszarów miejskich na tereny niezamieszkałe, władze austriackie nakazały przeniesienie wszystkich cmentarzy miejskich i przykościelnych na tereny pozamiejskie. Dlatego w związku z przymusową likwidacją cmentarza parafialnego przy kościele Opatrzności Bożej w Białej, jego funkcję przejął cmentarz konfederatów. Ciekawostką było, że cmentarz administracyjnie znajdował się poza granicami Białej na terenie wsi Lipnik.

Cmentarz katolicki w Białej.

fot. Brama główna cmentarza w 2016 r.

W XIX wieku cmentarz był dwukrotnie powiększany, ponadto wzniesiono na nim murowany dom pogrzebowy. Jednocześnie dzięki hojności bialskich mieszczan Doroty i Walentego Szymeczek cmentarz otoczono murem kamienno-ceglanym. Wejście główne na cmentarz stanowiła trójdzielna brama. Około 1888 roku na cmentarzu wzniesiono neorenesansowe krużganki. W okresie II wojny światowej cmentarz przejęły niemieckie władze miasta, które od 1942 roku zabroniły grzebania na nim Polaków. Parafia Opatrzności Bożej odzyskała cmentarz dopiero po zakończeniu działań wojennych. W 1952 roku cmentarz powiększono o ostatnią trzecią część. Na głównej alei cmentarza stoją dwa kamienne krzyże erekcyjne.

Cmentarz katolicki w Białej.

fot. Kamienny krzyż erekcyjny w najstarszej części cmentarza.

Pierwszy krzyż pochodzi z drugiej połowy XIX wieku i znajduje się w najstarszej części cmentarza, a drugi z XX wieku w części najnowszej. Na cmentarzu zostało pochowanych wielu znanych i zasłużonych mieszkańców Bielska i Białej. Znajdują się tam m.in. groby wielu bialskich burmistrzów – Nahowskiego, Wenzelisa, de Ines, Bastgena, Schindlera, znanych przemysłowców i fabrykantów – Lukasa, Vogta, Strzygowskiego, działaczy narodowych m.in. dr Edwarda Stiasnego twórcy Czytelni Polskiej, powstańca styczniowego Juliusza Nowickiego i wielu artystów. Na cmentarzu znajduje także grób dziadków papieża Jana Pawła II – Marii i Macieja Wojtyła.

Cmentarz katolicki w Białej.

fot. Neorenesansowe krużganki z około 1888 roku.

Cmentarz rzymskokatolicki w Białej parafii Opatrzności Bożej – Bielsko-Biała, ul. Cmentarna 4a